Jaarverslag 2008, secretaris Molenstichting Alkmaar en Omstreken

 

Algemeen

Het hoogtepunt van het jaar was de draaivaardige oplevering door molenmakers bedrijf Poland van de Strijkmolen E. Hiermee is na acht jaar de restauratiecarrousel van de Strijkmolens te Oudorp afgerond. Aan onze primaire opdracht, het draaivaardig maken van deze molens is voldaan. Klaar zijn we hiermee nog niet. De eerst stap voor het maalvaardig maken van de Ambachtsmolen is gezet. Het restauratiebestek is opgesteld. De plannen voor het maalvaardig maken van de Molens B, D en E moeten nog verder worden uitgewerkt. Daarnaast verdient de biotoop en de erven van de molens onze dringende aandacht.

 

De stichting kan met trots terugkijken op een mooi molenjaar 2008. Wederom zijn er veel werkzaamheden verricht door onze molenaars, hun gezinnen, de vrijwilligers en het bestuur. Met name de inzet van Peter Heere rond de restauratie van de Molen E verdient respect.

 

Bestuur

In het verslagjaar 2008 vergaderde het bestuur achtmaal. De bestuurssamenstelling is flink gewisseld en uitgebreid. A. de Vos is het bestuur komen versterken met als aandachtsgebieden onderhoud en biotoop. Th. Röling is tussentijds teruggetreden. Het penningmeesterschap is overgenomen door S. Swart en het voorzitterschap door mevrouw C. de Bruijn. Eindelijk zijn we weer op sterkte. Wij wensen de nieuwe leden veel succes.

 

Werkgroep Projecten (A. Rijvordt)

De grote restauratieprojecten aan onze eigen molens lopen ten einde. De woning in de molen C is rond 15 juli opgeleverd en per 1 augustus door mevrouw Fluitman betrokken.

De oplevering van de restauratie van de molen E heeft 23 oktober plaatsgevonden.  De oplevering van de restauratie van de woning heeft 4 december plaatsgevonden. Het afwerken van de woning (plaatsen technische installatie en schilderwerk) is voorzien in het tweede  kwartaal van 2009.

 

In het kader van de Achterstandsregeling 2008 is door Bouwmeester Van Reeuwijk een restauratiebestek en begroting voor het maalvaardig restaureren van de Ambachtsmolen opgesteld. Onze financiële middelen zijn onvoldoende om dit project te kunnen afronden. Op grond hiervan is afgezien van indiening bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

 

De gemeente Heiloo is voornemens de Varnebroekmolen in eigen beheer te restaureren. Wij zijn verzocht hiervoor de molentechnische bijdrage te leveren. In overleg met de technische staf, De Vos en Heere, heeft advisering plaatsgevonden. Een en ander heeft nog niet geresulteerd in een restauratiebestek.

 

Werkgroep onderhoud (J. Thomas en A. de Vos)

In 2008 is weer bijzonder veel werk verzet om ons molenbezit in goede staat te krijgen en houden. Dit betreft niet alleen de molens zelf (bouwkundig), maar ook de erven die toch bepalend zijn voor het beeld rond de molens. Het streven is een zo goed mogelijk beeld van de molens in hun bedrijfsvaardige tijd te geven. Samen met het draaien/malen van de molens vormt dit de presentatie van ons culturele erfgoed. Het bestuur doet dit niet alleen, dankzij de hulp van onze molenaars en vrijwilligers wordt hier in grote mate aan bijgedragen.

 

Sinds de zomer is A. de Vos als bestuurslid benoemd om samen met J. Thomas het onderhoud te  coördineren en uit te laten voeren op grond van de periodieke instandhoudingsplannen (PIP). Hij onderhoudt het contact tussen bestuur, molenaars, molenmakers, monumentenwacht en anderen aannemers die worden ingeschakeld voor het uitvoeren van werkzaamheden en de tweejaarlijkse “molen-APK”. Hierbij per molen een opsomming van de uitgevoerde werkzaamheden en het draaien van de molens.

 

De Bosmolen (fam. Heere):

Aantal omwentelingen: 147430, allemaal malend met de vijzel.

De molenaar heeft veel onderhoudswerk uitgevoerd: teren van molen, schuur, erfhek, roeden, windborden en waterloopdek. Schilderen van ramen en deuren van molen en schuur en reparatie van rietdek op de kap. Tevens timmerwerk aan leuning van het waterloophek, dakgoot van de schuur, binnenbetimmering van de schuur, een deel van de achterzoom vernieuwd, glijneuten voor de wervel aangebracht in spilkalf, de voorezel in de kap (t.b.v. de vangbalk) vernieuwd en boenstoep hersteld.

De molenmaker heeft een voeghout + waterkering hersteld.

 

Tenslotte heeft de molenaar zich bijzonder verdienstelijk gemaakt met de begeleiding van de restauratie van Molen E, zowel de molen als de woning.

Molen B (fam. Groot):

Aantal omwentelingen: 468687 over 131 draaidagen (928 uur)

Deelgenomen aan 2 nationale molendagen en 2 Monumentendagen.

In de rouw gestaan na overlijden zus en op 4 mei.

In de vreugd gestaan op 5 mei.

125 Bezoekers gehad in de kap waarvan 55 Italiaanse middelbare scholieren en bezoekers uit o.a. Indonesië, Australië, Frankrijk en 1 uit Friesland.

Enkele leerlingen begeleid.

In het kader van het onderhoud is de kap een paar keer gesmeerd, zijn zeilen hersteld (scheurtje en gaatjes), 3 nieuwe kikkerlijnen aangesplitst en de veldmuurtjes geverfd.

Door de molenmaker is een aantal nieuwe kruirollen en een kruireep geleverd.

Molen C (mevr. Fluitman):

Na afronding van het interieur is de molen in augustus geheel opgeleverd en klaar voor bewoning. Molenaar Fluitman is in augustus in de molen gaan wonen. Na de oplevering op 6 april is vanaf 3 mei met de molen gedraaid. Sinds 1 augustus heeft de molen een nieuwe (mechanische) teller, welke namens de stichting door Zwijnenberg is verzorgd. Helaas heeft de teller een tijdje niet goed gewerkt, dit is inmiddels (januari 2009) verholpen. Derhalve heeft de teller vanaf 1 augustus 65540 omwentelingen geregistreerd. In totaal heeft de molen 33 dagen (171 uur) gedraaid, waarvan 6 met de vijzel bij.

Door de molenaar en andere vrijwilligers is het hek rond de molen geplaatst en de schuur geteerd. Tevens is een begin gemaakt met de aanleg van een moestuin.

Molen D (fam. Kreuning):

Aantal omwentelingen: 424187 in (geschat) in 150 draaidagen.

De molenaar en zijn gezin zijn erg actief met ontvangst van bezoek. Met hulp van familie en vrienden werden op Nationale Molendag en Open Monumentendag meer dan 100 bezoekers rondgeleid (per dag dus!). Daarnaast hebben toeristen uit diverse landen de molen bezocht.

Aan onderhoud is door de molenaar gewerkt aan het volgende:

Buitenzijde molen rondom geschilderd (begane grond), regenpijpen vastgezet en goten gereinigd, 2 kruirollen vervangen, trap van de schuur alsmede 2 weegdelen vervangen, herstel van toegangshek, voorhangen van nieuwe zeilen, schouwbord geschilderd en van nieuwe tekst (informatie) in 3 talen voorzien. Bovendien zijn buitenfirma’s ingeschakeld voor het rechtzetten van de gastank, onderhoud van de cv-ketel en brandblusmiddelen en afvoer van asfalt t.b.v. aanleg van een bloementuin. Met hulp van vrijwilligers is in november flink gesnoeid in het opgaande groen rond de molen.

 

In het voorjaar zijn herstelbare gebreken aan de roeden geconstateerd. Opdracht voor herstel is reeds gegeven maar laat wachten op het weer en de planning van de molenmaker. Tijdens de vervanging van de weegdelen van de schuur is geconstateerd dat herstel of vervanging van een stuk muurplaat en 2 wandstijlen nodig is. Dit wordt meegenomen in onderhoudswerken in 2009. In november raakte het oliebakje van de taats van de bovenas lek. Samen met afstellen van de halssteen wordt dit in 2009 (januari) verholpen.

 

Molen E (fam. Van Hoorn):

De restauratie van de molen, welke is begonnen in juni 2007 is in oktober 2008 afgerond en opgeleverd. Door de vrijwilligers is bouwhistorisch onderzoek naar het interieur op de begane grond uitgevoerd. Hieruit is een duidelijk beeld ontstaan van de inrichting van de molen na de vervijzeling en de aanpassingen die zijn gedaan nadat de molen in 1941 buiten bedrijf is gesteld. De  informatie is gebruikt om een bestek voor restauratie van de woning in de molen (begane grond) op te stellen, waarbij de indeling zoals deze tijdens het de vijzelperiode is geweest is teruggebracht. Op basis van dit bestek is subsidie ontvangen van RACM, opdracht verleend en het werk uitgevoerd. In december is het restauratiegedeelte opgeleverd.

Gelijk met de restauratie van de woning is ook de rest van de woning (1e verdieping) uitgevoerd. Op dit moment is het geheel in de afrondende fase.

 

Voor Molen E is een nieuwe molenaar/bewoner aangesteld, de familie Van Hoorn. In overleg en vooruitlopend op de bewoning hebben zij diverse werkzaamheden uitgevoerd.

Februari-mei:

Aanpak molenerf: snoeien en rooien hoge, verwilderde beplanting aan de oostzijde van het erf herinrichting groentetuin en bloemenborder, maaien gras (t/m oktober)

Assistentie puin ruimen in de kelders onder de begane grond van de molen.

Augustus-september:

Buitenschilder- en teerwerkzaamheden uitgevoerd aan de molen en schuur.

September-december:

Schuur- plamuur- en schilderwerkzaamheden op de eerste verdieping en begane grond van de molen.

 

Op zaterdag 29 november kon na bijna 25 jaar de vang weer worden gelicht en draaiden de vier strijkmolens langs de Hoornse Vaart weer gezamenlijk.

Ambachtsmolen (fam. Kuijper):

In juni heeft het echtpaar Kuijper een open dag georganiseerd ter afsluiting van de restauratie van de molen en de woning.

 

Ten behoeve van het maalvaardig maken van de Ambachtsmolen, met als functie bemaling van de  Oudorperpolder hebben we een restauratiebestek laten opstellen. Onze financiële situatie is nog niet toereikend om deze tweede fase van de restauratie uit te laten voeren, maar voor de toekomst is het plan vastgelegd.

Resumé

Hoewel de restauratie van Molen E nu in de afrondende fase is heeft de stichting de afgelopen jaren 6 maal een molen gerestaureerd. Bosmolen (2de fase 2005), Molen C (2002 en 2007/2008), Molen D (2001), Molen E (2007/2008) en de Ambachtsmolen (2005-2008).

Dit betekent niet dat het werk nu gedaan is, regulier onderhoud aan deze oude houten werktuigen blijft aan de orde van de dag. De inzet blijft om dit ook in 2009 onverminderd door te zetten.

 

Werkgroep biotoop (A. de Vos)

De molenbiotoop vereist constante aandacht om ontwikkelingen die bedreigend zijn voor het functioneren (door verminderde windvang en turbulentie) en de zichtbaarheid van de molen in beeld te krijgen en daarop waar mogelijk te reageren.

In 2008 is een aanzet gegeven in het opstellen van een herziene versie van onze Molenbiotooprichtlijn (voorheen  Molenbeleidsplan AMV, 1994) waarin wij als stichting richtlijnen aangeven om functioneren en zichtbaarheid van de molens in ons werkgebied te garanderen. De Molenbiotooprichtlijn moet nog verder uitgewerkt worden.

 

Tevens nemen wij  deel aan de participatie in de beleidsvisie 2009-2019 inzake Cultuurhistorie Alkmaar die op dit moment door de afdeling Monumentenzorg & Archeologie van de gemeente wordt opgesteld. Doel van de deelname is de molens als cultuurhistorische monumenten en hun relatie met de historische geografie beter verankerd te krijgen in deze beleidsvisie.

 

Tenslotte zijn wij via een bestuurslid vertegenwoordigd in de participatie inzake de kantoorontwikkeling Helder nabij de Viaanse Molen. Dit bouwproject zal gevolgen hebben voor de windvang en de visuele beleving van deze oude en nog regelmatig en bedrijf zijnde poldermolen.

Ook de molenbiotoop rond de eigen molens blijft onze aandacht houden.

 

Werkgroep PR en sponsoring (mevr. E. Olsthoorn)

Ook in 2008 is er verder vorm gegeven aan beide onderdelen.

Voor het eerst is afgezien van een donateursavond. In januari is er een middag met een rondleiding in het regionaal Archief en een excursie naar de molens C en E georganiseerd. Ook in 2009 zal dat herhaald worden.

 

Begin juni werd de Ambachtsmolen door de heer P. Tange, voorzitter van de Provinciale molencommissie, geopend. Han en Ellen Kuiper hebben, met een vaste groep vrijwilligers het totale interieur van de molen hersteld. De stichting nodigde de heer P. Tange uit om de sleutel van de molen namens de stichting te overhandigen aan de nieuwe bewoners. Molens zijn de heer P. Tange niet vreemd. In zijn jeugd was hij veel te vinden op het Pink, als burgemeester van de gemeente Wormerland is hij betrokken geweest bij de restauratie van molen de Koker. Het was een feestelijke dag. Vele Oudorpers en andere belangstellende bezochten de molen.

's Avonds waren de vrijwillige molenaars en bestuur de gasten.

 

Op nationale molendag hielden onze molenaars “Open Huis”. Routeboekjes met een fietstocht door de stad langs de molens waren te verkrijgen.

 

Er is dit jaar een start gemaakt met een nieuwe huisstijl. We willen herkenbaar zijn, dus is er een nieuw logo ontworpen. Het logo bestaat uit een schematische weergave van het Zes Wielencomplex in zijn hoogtijdagen zoals geschetst door De Vos. Het drukt onze toekomstvisie uit, de ontdemping van de Schermerboezem, en zo mogelijk de herplaatsing van een vijfde molen.

De nieuwe, drietalige, folder is klaar. De website moet nog vorm krijgen.

 

Er zijn diverse verzoeken gedaan voor sponsoring van de restauratie van de Molen E en het interieur.

Het oorspronkelijke moleninterieur is voor een groot deel bewaard gebleven en verdiende evenals de molen restauratie. Door diverse kleinere bijdragen en door een bijdrage van het VSB-fonds van Euro 30.000,--, van de Prins Bernhard Cultuurfonds van Euro 18.000,-- en van de M.A.O.C. Gravin van Bylandt Stichting van Euro 4.500,-- hebben wij de molen en de woning kunnen restaureren.

Onze bijzondere dank voor alle grote en kleine gulle gevers. Zonder uw bijdrage was dit project niet uitvoerbaar geweest.

 

De afdeling monumentenzorg van de gemeente Alkmaar heeft in haar nieuwsbrief uitgebreid stilgestaan bij de restauratie projecten van onze stichting. Ook in de plaatselijke media en op de TV is voor ons werk veel aandacht geweest.

 

We willen even staan stil bij de vele trouwe donateurs. Zij blijven ons in stilte een riem onder het hart steken. Wij zijn hen veel dank verschuldigd. Cees Kuiper verzorgde ook dit jaar weer de donateurs administratie en de communicatie.